Hoeveel doden en gewonden er vielen in het verkeer in 2024 moet nog blijken, die cijfers worden allemaal nog verzameld. Gekeken naar de cijfers over 2023, constateert de SWOV, het nationaal instituut voor verkeersveiligheidsonderzoek, in ieder geval een ‘zorgelijke ontwikkeling’ richting 2030. In dat jaar zou het aantal verkeersslachtoffers gehalveerd moeten zijn ten opzichte van 2019. Dat doel lijkt bij lange na niet te worden gehaald.
In 2023 vielen weliswaar minder ernstige verkeersslachtoffers dan in 2022, maar toen was er ook ‘een ongekende stijging in aantallen verkeersdoden en ernstig verkeersgewonden’, aldus de onderzoekers in de verschenen publicatie De staat van de verkeersveiligheid 2024. In 2023 vielen er 684 verkeersdoden, 61 minder dan in 2022. Daarnaast werden er 110.000 verkeersslachtoffers behandeld op de spoedeisende hulp, waarvan 7.400 ernstig verkeersgewonden (8.300 in 2022) en 18.000 matig verkeersgewonden (19.400 in 2022) in het ziekenhuis werden opgenomen.
Hoewel de aantallen ernstige slachtoffers dus lager waren dan in 2022, lagen ze wel hoger dan in de overige jaren in het afgelopen decennium, en is er volgens de SWOV sprake van een langjarige trend naar meer verkeersslachtoffers. In het afgelopen decennium tekende zich een significante stijging van het aantal verkeersdoden af, gemiddeld +2 procent per jaar over de laatste tien jaar. Ten aanzien van ernstig verkeersgewonden was er van 2014 tot 2023 een stijging van gemiddeld 3 procent per jaar. In de jaren 2020 en 2021 lagen de aantallen onder deze trend, mede door de lagere mobiliteit als gevolg van de coronamaatregelen; in 2022 lag het aantal juist hoger dan deze trend.
“2022 was een uitzonderlijk slecht jaar”, zegt SWOV-directeur Martin Damen. In totaal kwamen er dat jaar 737 mensen om als gevolg van een verkeersongeval, tegenover 684 in 2023, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS). “Maar als we 2023 vergelijken met de jaren vóór de coronacrisis, dan zien we dat het aantal slachtoffers stijgt, zowel bij de verkeersdoden als bij de ernstig verkeersgewonden.”
De 684 verkeersdoden in 2023 representeerden bij elkaar 19.500 verloren levensjaren. De 7.400 ernstig verkeersgewonden in 2023 vertegenwoordigden 20.500 levensjaren die met beperkingen worden doorgebracht; de 18.000 matig verkeersgewonden 27.500 jaar.
Verkeersdoden
Bij de verkeersdoden vallen vooral de volgende ontwikkelingen op:
- Het aantal verkeersdoden onder fietsers stijgt al jaren, gemiddeld met zo’n 5 procent per jaar. Binnen deze groep steeg vooral het aantal doden na een ongeval met een auto als tegenpartij, het aantal doden bij enkelvoudige fietsongevallen, en het aantal doden onder ouderen. Het aandeel elektrische fietsen stijgt, maar het is niet eenduidig vastgesteld dat deze een hoger risico hebben dan reguliere fietsen.
- Ouderen: ruim de helft van de verkeersdoden (55 procent) in 2023 was 60-plusser. Het aantal doden in deze leeftijdscategorie stijgt al jaren (3 procent per jaar), met name onder fietsers (5 procent per jaar). Het risico loopt zeer sterk op vanaf de leeftijdsgroep 70-79 jaar.
- In 2023 vielen er bijzonder veel verkeersdoden onder voetgangers en scootmobielberijders. In beide categorieën lag het aantal verkeersdoden 50 procent hoger dan gemiddeld in 2020-2022.
Ernstig verkeersgewonden
Bij de ernstig verkeersgewonden vallen vooral de volgende ontwikkelingen op:
- Fietsers zijn ook bij de ernstig verkeersgewonden veruit de grootste groep (70 procent van het totaal), en het aantal slachtoffers onder fietsers stijgt al jaren. Deze slachtoffers vallen voor het grootste deel in ongevallen zonder betrokkenheid van een motorvoertuig, bijvoorbeeld in enkelvoudige ongevallen of ongevallen met een andere fietser.
- Ook bij ernstig gewonden vormen ouderen de grootste groep, en stijgt het aantal oudere slachtoffers in de loop der jaren.
- In 2023 daalde het aantal ernstig verkeersgewonden in elke leeftijdsgroep, behalve onder kinderen tot 14 jaar. Mogelijk heeft dit (deels) te maken met fatbikes, maar informatie hierover in de registraties ontbreekt grotendeels.
2024 en verder
Een eerste analyse van voorlopige gegevens over slachtoffers in 2024 lijkt te duiden op een daling van het aantal verkeersdoden ten opzichte van 2023. Voorzichtigheid is hierbij echter geboden, omdat de registraties niet volledig zijn en data van de laatste vier maanden van het jaar nog niet beschikbaar waren.
Op basis van eerdere prognoses werpt de SWOV ook een blik op de toekomst: “Mede vanwege vergrijzing, het hoge risico in het verkeer in de laatste jaren, en de verwachte mobiliteitsontwikkelingen is het alleen met aanvullend beleid mogelijk om de aantallen ernstige verkeerslachtoffers substantieel te doen dalen richting 2030 en verder.”
Wilt u dit artikel delen?
