Bij een aanrijding tussen twee motorvoertuigen is degene die de verkeersregels overtreedt aansprakelijk voor de letselschade. Bepalen wie dat is, is soms al moeilijk genoeg. Wat het allemaal nog ingewikkelder maakt, is dat er tegenwoordig ook nog zelfrijdende auto’s rondrijden. Wat als een van de voertuigen in een aanrijding een zelfrijdende auto is? Wie is er dan aansprakelijk te stellen voor de letselschade?
In het eerste artikel van dit drieluik behandelen we ongevallen die veroorzaakt zijn door menselijk handelen en de aansprakelijkheidsregels omtrent zelfrijdende auto’s in Nederland.
Wie is er aansprakelijk bij ongeval met zelfrijdende auto?
Aansprakelijkheid bij zelfrijdende auto’s. Waar er tot een paar jaar geleden slechts over werd gespeculeerd, is het nu actualiteit. Er kunnen verschillende partijen aansprakelijk worden gesteld bij een aanrijding met een zelfrijdende auto. De testrijder of de bestuurder van de andere auto kan aansprakelijk zijn. Maar het ongeval kan ook aan de fabrikant van de auto of de softwareontwikkelaar te wijten zijn. Een zelfrijdende auto wordt immers door een softwaresysteem bestuurd.
Er zit vrijwel altijd een testrijder in een zelfrijdende auto. De testrijder kan ingrijpen als het tot een aanrijding dreigt te komen. Dat is nodig omdat de zelfrijdende auto’s nog in de beginfase zitten. De auto’s die getest worden functioneren momenteel op automatiseringsniveau 3. Dit betekent dat de zelfrijdende auto op conditionele automatisering rijdt. De bestuurder hoeft dan alleen in te grijpen als het systeem daarom vraagt. De automatiseringsniveaus zijn opgesteld door de Society of Automotive Engineers.
In de afgelopen jaren hebben er meerdere ongevallen plaatsgevonden met zelfrijdende auto’s. De meeste van deze ongevallen werden veroorzaakt door menselijk handelen. We bespreken twee voorbeelden met u:
- Eenzijdig ongeval tegen de betonnen afscheiding van een snelweg.
- Achterop aanrijding bij een andere auto die stilstond in het verkeer.
In het eerste voorbeeld:
- Was de testrijder in slaap gevallen achter het stuur. In zijn slaap drukte hij per ongeluk het gaspedaal in. Als het gaspedaal wordt ingedrukt, wordt het zelfrijdende systeem uitgeschakeld. Er worden dan nog wel waarschuwingssignalen afgegeven, maar die heeft de testrijder niet gehoord.
In het tweede voorbeeld:
- Werd de auto bestuurd door de testrijder en niet door het softwaresysteem van de zelfrijdende auto.
De testrijder is in beide gevallen aansprakelijk te stellen voor het ongeval. In het eerste voorbeeld omdat de testrijder niet ingreep ondanks de waarschuwingssignalen. In het tweede voorbeeld omdat de testrijder de auto zelf bestuurde.
Hoe zit het met de aansprakelijkheid bij zelfrijdende auto’s in Nederland?
Nieuwe voertuigen vragen soms om nieuwe aansprakelijkheidsregels. Dat geldt zeker voor zelfrijdende auto’s. Volgens de Nederlandse wet is:
- De testrijder aansprakelijk voor een aanrijding als hij of zij het voertuig zelf bestuurt
- De producent aansprakelijk als de aanrijding is veroorzaakt door een falend systeem
Een testrijder is bovendien verplicht om goed verzekerd te zijn, zodat de kosten bij een ongeval probleemloos gedekt kunnen worden. Dit soort auto’s zijn echter een nieuw fenomeen. Wellicht zal de wetgeving rondom de aansprakelijkheid voor zelfrijdende auto’s in de toekomst nog veranderen of aangevuld worden.
Het land van de autonome auto
De Nederlandse overheid schept een stimulerend klimaat rondom het gebruik van zelfrijdende auto’s. Nederland was bijvoorbeeld het eerste land waar autonome auto’s en bussen zonder stuur de openbare weg op mochten. Momenteel wordt er onderzocht hoe de wetgeving moet worden aangepast om het makkelijker te maken om zelfrijdende auto’s rond te laten rijden.
Nederland staat bovendien bovenaan de KPMG Autonomous Vehicles Readiness Index 2019. Wat betekent dat Nederland wordt gezien als het land dat het beste voorbereid is op de komst van autonome auto’s. Dit komt onder andere door:
- Het goed onderhouden Nederlandse wegennet
- De kwaliteit van onze digitale infrastructuur
- Het Nederlandse overheidsbeleid dat bedrijven en wetenschappers in de gelegenheid stelt om grootschalig te testen met zelfrijdende auto’s en vrachtwagens
Tot voor kort mochten hier ook alleen zelfrijdende auto’s met een testrijder de weg op. Daar is echter verandering in gekomen. Sinds 1 juli 2019 is de Experimenteerwet zelfrijdende auto’s van kracht. Deze wet geeft bedrijven en wetenschappers de mogelijkheid om autonome auto’s te testen zonder testrijder. De zelfrijdende auto wordt dan op afstand bestuurd.
Wat als ik in een aanrijding met een zelfrijdende auto terechtkom?
De kans daarop is momenteel nog vrij klein. Maar, zoals bij elk soort verkeersongeval, is het belangrijk om te kunnen bewijzen dat de andere partij aansprakelijk was voor het ongeval. Bewijs verzamelt u onder andere op de volgende manieren:
- Maak foto’s van het ongeval, de verkeerssituatie en uw letselschade
- Verzamel gegevens van getuigen
Wanneer u in een aanrijding terechtkomt, loont het om goede juridische bijstand in te schakelen. Een letselschadejurist voorziet u van gratis juridisch hulp en zorgt dat u een zo hoog mogelijke schadevergoeding krijgt uitgekeerd. Lees hier hoe het komt dat wij u kunnen bijstaan zonder dat u ons hoeft te betalen.
In de volgende delen komt u meer te weten over:
- De aansprakelijkheid bij een aanrijding tussen een zelfrijdende auto en een fietser of voetganger en wanneer er sprake is van overmacht
- De productaansprakelijkheid met betrekking tot ongevallen die worden veroorzaakt door een falend softwaresysteem
Wilt u dit artikel delen?
