Het is eindelijk wetenschappelijk vastgesteld: wegpiraten en verkeershufters zijn doorgaans behept met een narcistische persoonlijkheid. Ze denken dat de weg van hen is, dat ze een speciale status hebben, en dat ze het recht hebben te rijden waar, wanneer en hoe ze willen. Een psychische aandoening, kortom, die echter nogal eens leidt tot ongewenst rijgedrag, ongelukken en letsel.
Virtuele ongelukken
Het verband tussen agressief rijden en narcisme werd onderzocht aan de Ohio State University, in de studie Don’t You Know I Own The Road? (Weet je niet dat de weg van mij is?) In een rijsimulator kregen studenten te maken met veelvoorkomende situaties in het verkeer: eeuwig wachten voor een stoplicht, files, iemand anders die opeens voorrang neemt. Tergende zaken dus, waardoor heel wat agressie vrijkwam onder de deelnemers, die geloofden dat de andere auto’s die ze zagen óók door proefpersonen werden bestuurd. Dat gaf een hoop gescheld en gevloek, terwijl sommigen zelfs virtuele ongelukken veroorzaakten door hun rijgedrag.
‘Wij zijn speciaal’
Cruciaal hierbij was, dat de meeste deelnemers van tevoren een vragenlijst hadden ingevuld waaruit bleek dat ze een narcistische persoonlijkheid hebben. Kenmerken daarvan zijn onder meer agressief gedrag, een zucht naar macht, het ontbreken van schuldgevoelens, gebrek aan emoties. Narcisten vinden zichzelf geweldig belangrijk, fantaseren over succes en genialiteit, en zien zichzelf als zeer speciaal, iemand waar andere mensen maar gewoon rekening mee moeten houden.
Zet zo iemand achter het stuur en een wegpiraat is geboren. Bumperkleven, rechts inhalen, toeteren, voorrang nemen, knipperen met de lichten, foute bumperstickers: het zijn allemaal kenmerken van de narcist op wielen. Volgens psycholoog Brad Bushman, onderzoeksleider aan Ohio State, geloven narcistische mensen werkelijk dat de weg van hen is. “Ze claimen speciale rechten voor zichzelf. Ze denken dat de het recht hebben om te rijden hoe, wanneer en waar ze willen.”
Psychologen raden overigens niet aan dit soort volk al rijdend van repliek te dienen. Afstand houden, is het advies, en geen kwaad met kwaad vergelden. Wel helpt de wetenschap dat het hier gaat om mensen met een psychische aandoening wellicht wat in het accepteren van hun hufterige weggedrag. Ze weten domweg niet beter.
Piraten en boeven
Wist u dat het woord ‘wegpiraat’ pas in de jaren zestig van de vorige eeuw gemeengoed werd? In 1946 kwam het weliswaar al eens ter sprake in Twentsch Dagblad Tubantia, maar pas in 1965 werd het opgenomen in het woordenboek. Samen met destijds ook ‘nieuwe’ woorden als supermarkt, vangrail, vluchtstrook, winkelcentrum en seksbom. De journalist die het in 1946 al optekende, had nog wel meer woorden tot zijn beschikking voor ‘iemand die levensgevaarlijk rijdt’: “Groene moordenaar’ en ‘asphaltboef’ bijvoorbeeld. Zijn bericht ging over het ‘wegzuiveren van wegpiraten’ in militaire dienst. Vlak na de oorlog kwamen er nieuwe rijopleidingen en rijexamens voor alle militairen, van soldaat tot generaal, omdat destijds bij zo’n 80 procent van alle verkeersongelukken een militair voertuig betrokken was, vandaar de term ‘groene moordenaars’.
Verkeersvarken
Eveneens populaire benamingen voor wegpiraten waren vooral in de jaren zestig de combinaties met ‘varken’: ‘wegvarken’ en ‘verkeersvarken’, waarschijnlijk naar analogie van het Engelse ‘road hog’. Het Gereformeerd Gezinsblad verhaalde in 1961 met smaak van een maatregel die ernstige verkeersovertreders in de Amerikaanse staat Pennsylvania kregen opgelegd: als aanvulling op de boete of gevangenisstraf werden zij verplicht de voorwielen van hun auto geel te verven. “Hierdoor kunnen automobilisten die zich wél correct gedragen, al op grote afstand zien dat er een ‘verkeersvarken’ aankomt. Een soort rijdende schandpaal dus …”
Het Parool in de jaren zestig
In Het Parool werd in de jaren zestig zelfs een hele opvoedkundige actie gevoerd rond het woord ‘wegvarken’. In vrijwel elke uitgave stond ergens wel een keer, tussen de nieuwskolommen in, een zwart omkaderd advertentietje: ‘Automobilist, hard op het zebrapad afrijden en dan opeens remmen stempelt u tot een wegvarken.’
Illustraties: JBL&G.
Wilt u dit artikel delen?
