‘De hel, dat zijn de anderen’. Oftewel: alle ongeluk doe je elkaar aan. De gevleugelde woorden L’enfer, c’est les autres van de Franse filosoof Jean-Paul Sartre hadden zo als motto kunnen dienen voor het deze week gepresenteerde onderzoek naar het verkeersveiligheidsgevoel van Amsterdammers. Van de deelnemers vond ruim 67 procent het verkeer in zijn buurt (zeer) onveilig. Van hen wijt maar liefst 82 procent de onveiligheid in het verkeer aan het gevaarlijke verkeersgedrag van anderen. Verschillende onderzoeken wijzen uit dat dit inderdaad verreweg de belangrijkste oorzaak is: 90 tot 95 procent van de verkeersongevallen wordt veroorzaakt door het gedrag van verkeersdeelnemers zelf.
Ook de Amsterdammers wijzen dus vooral graag naar elkaar, waar het gaat om de onveiligheid in het verkeer. En dan gaat het bijvoorbeeld om racende flitsbezorgers die zich laten afleiden door hun mobieltjes, scholieren die fietsen zonder licht, snorfietsers die nog steeds over voor hen verboden fietspaden scheuren, ouders die zo nodig moeten dubbel parkeren om hun kinderen vlak voor school af te kunnen zetten, hordes mensen die gewoon nooit richting aangeven, vaders die met hun kind voorop lekker door rood fietsen, enzovoorts enzovoorts.
Ruim drieduizend Amsterdammers en bezoekers deelden hun ideeën in een online enquête. Daarnaast zijn er met bewoners in de zeven stadsdelen en stadsgebied Weesp gesprekken gevoerd over de verkeersveiligheid vanaf 2023 en verder. Die gesprekken vonden per stadsdeel plaats, zodat de verschillen tussen de stadsdelen goed konden worden meegenomen. Ook waren er (online) bijeenkomsten met doelgroepen zoals ouderen en kinderen. Belangenverenigingen als de Fietsersbond en Voetgangers Vereniging Nederland zijn eveneens naar hun visie gevraagd, net als stakeholders zoals Connexxion en Transport & Logistiek Nederland.
13 doden
In 2020 werden in Amsterdam bijna 5000 verkeersongevallen geregistreerd, waarbij zo’n 800 ernstig gewonden waren en 13 dodelijke slachtoffers vielen. De wetenschap dat het werkelijke aantal verkeersongevallen (veel) hoger ligt, onderstreept de urgentie om maatregelen te nemen en de verkeersveiligheid in de stad te verbeteren. En hoewel de cijfers voor Amsterdam over vorig jaar nog niet bekend zijn, is al wel bekend dat er in 2021 landelijk meer ongevallen, blikschade en gewonden werden geteld dan in 2020.
“Dat is onacceptabel, want er gaat onbeschrijflijk veel leed schuil achter elk ongeval. Daarom zetten we in Amsterdam alles op alles om de situatie te verbeteren”, belooft wethouder Egbert de Vries van Verkeer en Vervoer, Water en Luchtkwaliteit. Ook hij komt weer met het al eerder geschetste toekomstbeeld van Amsterdam als ‘onbezorgde stad’: “In de onbezorgde stad vinden verkeersdeelnemers een nieuw evenwicht. De stad wordt veiliger, schoner en groener, het straatbeeld rustiger, de sfeer aangenamer.”
Een van de ingrijpendste maatregelen die de hoofdstad gaat nemen, is dat de maximumsnelheid op de meeste wegen in de stad verlaagd wordt van 50 naar 30 kilometer per uur. Dit zal de stad vanaf 1 januari 2023 stiller, rustiger en veiliger maken. Het aantal ernstige ongevallen zal hierdoor naar verwachting met 20 à 30 procent dalen.
Egbert de Vries: “Voor deze maatregel is breed draagvlak, blijkt uit onderzoek en de gesprekken die we als gemeente met belanghebbenden voerden. Van de inspraakreacties was 69 procent positief. Veel mensen zien uit naar de onbezorgde stad. Ook elders in de wereld. Parijs, Brussel en Helsinki hebben de maximumsnelheid al verlaagd en ook Oslo maakt al langer werk van een autoluwe stad. En met resultaat. Zo vielen zowel in Helsinki als in Oslo in 2019 voor het eerst geen doden in het verkeer door aanrijdingen met een auto. Van die inspirerende voorbeelden kunnen we leren.”
Meer oplossingen
Tijdens de gespreksrondes en in de online enquête werden door de Amsterdammers zelf ook tal van oplossingen aangedragen om het gevoel van veiligheid in het verkeer weer te vergroten. De maatregelen die het vaakst genoemd werden:
- Handhaving
- Autoluwe straten en fietsstraten
- Bredere fietspaden
- Scooters en snelle e-voertuigen weren van de fietspaden
- Verlaging van de maximumsnelheid naar 30 km/uur
- Verplichte verkeerslessen voor iedereen
- Campagnes op scholen en langs de weg
- Meer oversteekplaatsen (die oplichten bij het oversteken)
- Knipperbollen op gevaarlijke plekken
- Reguleren van zwaar verkeer in de spits en op schooltijden (in woonwijken)
- Foutparkeren tegengaan met bijvoorbeeld minder ontheffingen en een meldpunt voor bewoners
- Verkeerslichten anders afstemmen (op langzaam verkeer en niet alles tegelijk op groen)
- In woonstraten de snelheid verlagen naar 15 km/uur, 30 is daar ook te hard
- Schoolomgevingen 15 km/uur bij scholen en meer schoolstraten
- Begrenzen voertuigsnelheid
Fietsersbond
De Fietsersbond Amsterdam pleit voor:
- Een maximumsnelheid van 20 km/uur op fietspaden, tegelijk met 30 km/uur op de rijbaan
- Verplaatsing van alle snelle en zwaardere (elektrische) tweewielers naar de rijbaan
- Verplaatsing van alle brommers, snorfietsen en speed pedelecs naar de rijbaan
- Een kenteken- en helmplicht voor alle e-bikes die makkelijk zijn op te voeren of kunnen voortbewegen zonder te trappen
- Instandhouding van de fietspaden
De bond stelt ook voor om de gemengde rijbanen te verbreden, bijvoorbeeld door de parkeerplaatsen aan één kant weg te halen. Duidelijke fietsstroken kunnen auto’s en fietsers vervolgens van elkaar scheiden. Fietsers krijgen zo ruim baan, waardoor ze minder geneigd zijn om uit te wijken naar de stoep. De stoep zou vrij moeten zijn van obstakels.
Wat in de enquête en de stadsdeelgesprekken vooral doorklinkt, is dat de Amsterdammers echt verlangen naar de al geschetste onbezorgde stad. Zo niet voor henzelf, dan toch wel op termijn voor hun kinderen. Ze hameren vooral op handhaving, waarmee zij de bal bij de gemeente leggen. Maar ze pleiten ook voor gedragsverandering, en vinden dat Amsterdammers in het verkeer meer rekening met elkaar moeten houden, en dat het overtreden van verkeersregels niet langer de norm moet zijn. Amsterdammers zijn dus ook bereid om kritisch naar hun eigen rol te kijken, blijkt uit de enquête. De gemeente kan meehelpen aan deze cultuuromslag met educatie en gerichte gedragsinterventies. Hier ligt dus een kans om samen sterk op te trekken en werk te maken van de onbezorgde stad. Gemeente en bewoners samen. Want die hel van Sartre kun je ook heel anders benoemen, zoals schrijfster Kristien Hemmerechts dat al eerder deed: ‘L’enfer, c’est nous-mêmes‘, ‘De hel, dat zijn wijzelf.’
Gewond geraakt door een ongeluk
Stel dat u gewond bent geraakt door het gevaarlijke verkeersgedrag van een ander, dan heeft u recht op schadevergoeding. Wist u dat u ook recht heeft op schadevergoeding wanneer u:
- ook een verkeersfout heeft gemaakt? U krijgt dan vaak toch een deel van uw schade vergoed;
- als fietser een verkeersfout maakt en door een auto wordt aangereden? U heeft in deze situatie vrijwel altijd recht op schadevergoeding;
- een eenzijdig ongeval heeft veroorzaakt, bijvoorbeeld wanneer u in de slipt raakt met uw auto en tegen een boom aanrijdt? U moet dan wel een schadeverzekering voor inzittenden hebben afgesloten.
Twijfelt u of u recht heeft op schadevergoeding? Laat u dan altijd adviseren door een ervaren jurist.
Foto & illustratie: JBL&G.
Wilt u dit artikel delen?
