‘Drie volle schoolklassen’ met jongeren overleden er in 2021 door een verkeersongeluk. ‘Heftig hè?’, vraagt jongerenorganisatie TeamAlert aan haar doelgroep, bij de publicatie van een onderzoek over het gedrag van jongeren in het verkeer, en dan met name op de elektrische fiets. TeamAlert onthult alarmerende bevindingen over het risicogedrag van jongeren op e-fietsen en benadrukt de dringende behoefte aan meer bewustzijn en educatie.
Uit het onderzoek van TeamAlert blijkt dat 14 procent van de jongeren tussen 12 en 24 jaar nu in het bezit is van een elektrische fiets. Tegelijkertijd is het aantal ongelukken onder jongeren op e-fietsen gestegen van 4 procent in 2016 naar 22 procent in 2021, een toename van 18 procent. Het onderzoek onthult zorgwekkende patronen in het gedrag van jongeren op elektrische fietsen.
TeamAlert is een landelijke jongerenorganisatie die zich inzet om het aantal verkeersongevallen onder jongeren te verminderen door hen aan te moedigen slimme keuzes in het verkeer te maken. TeamAlert heeft een panel waarmee onderzoek uitgevoerd kan worden, en dat ervoor zorgt dat ze de binding met haar doelgroep behoudt en aansprekende acties kan ontwikkelen die aansluiten bij de belevingswereld van jongeren. De opdrachtgevers van TeamAlert zijn het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, decentrale overheden en bedrijven.
Aantal elektrische fietsen verdubbeld
De elektrische fiets rukt met name het laatste decennium zeer stevig op in het straatbeeld. Zo rijden er nu naar schatting in Nederland inmiddels 3,4 miljoen elektrische fietsen rond. Dit aantal is bijna verdubbeld in vergelijking met 2017. Ook onder jongeren is het een populair vervoersmiddel en is er een enorme toename te zien in het gebruik om naar school, werk of college te gaan. Om beter in te spelen op de risico’s, doet TeamAlert een grootschalig onderzoek naar het elektrische fietsgebruik onder jongeren. Wat zijn de kenmerken van deze jongeren, hoe gedragen zij zich in het verkeer en welke motivaties hebben zij daarvoor?
De eerste fase van het onderzoek omvatte veel research vanachter het bureau: literatuur- en bronnenonderzoek. Het doel van deze studie was vooral om te achterhalen welke risico’s jongeren lopen bij het gebruik van een elektrische fiets en welke kansen hier liggen voor veiliger verkeersgedrag, zoals bijvoorbeeld het dragen van een fietshelm. Het onderzoek richtte zich overigens uitsluitend op elektrische fietsen met trapondersteuning tot 25 kilometer per uur. Hiervoor gelden dezelfde verkeersregels als voor een gewone fiets: geen helmplicht, geen rijbewijs, geen minimale leeftijd.
Zelfoverschatting
Meer dan de helft van de jongeren beschouwt de elektrische fiets als gevaarlijker dan de traditionele variant, met name vanwege de hogere snelheid, aldus het onderzoek. “Opmerkelijk is dat desondanks zeven op de tien jonge e-fietsers toegeven recent zelf risicovol gedrag te hebben vertoond, zoals het gebruik van de telefoon tijdens het fietsen, door rood rijden, luisteren naar muziek, of het opvoeren van de snelheid. Ondanks dit risicovolle gedrag, zien de meeste jongeren zichzelf als veilige deelnemers aan het verkeer, wat wijst op een vorm van zelfoverschatting die vaak voorkomt bij deze doelgroep.”
Wat het eerste onderzoek vooral uitwees, is dat er weinig tot niets wordt gedaan aan educatie en bewustzijn over verkeersveiligheid op elektrische fietsen. 12- en 13-jarigen rijden snoeihard rond op fatbikes, zonder ook maar enige instructie te hebben ontvangen over het rijden met hoge snelheid en veilig gedrag op deze fietsen. Een derde van de jongeren heeft zelf aangegeven wel behoefte te hebben (gehad) aan dit soort instructies. Ook kwamen ze zelf met eventuele maatregelen als: betere informatievoorziening over de risico’s, intensievere controles, hogere boetes, en aanpassingen aan fietspaden. Eveneens opmerkelijk: meer dan de helft van hen is voorstander van het instellen van een leeftijdsgrens voor het gebruik van de elektrische fiets.
De onderzoekers zien wel ruimte voor verbetering, en aanknopingspunten voor gedragsverandering: “Een nieuw vervoersmiddel gaat samen met nieuwe gewoontes en gedragingen. Vanuit de literatuur is bekend dat gedragsveranderingen kansrijk zijn bij het ontstaan van nieuwe gewoontes en gedragingen. Een kans die de elektrische fiets mogelijk biedt, is het stimuleren van de fietshelm onder jongeren. In 2020 deed TeamAlert onderzoek naar jongeren en de fietshelm. Hieruit kwam onder meer naar voren dat jongeren geen noodzaak voelen om een helm te dragen, omdat zij de kans op een ongeval laag inschatten. Wellicht ervaren jongeren op elektrische fietsen meer risico’s en kan het stimuleren van helmgebruik nu wél kansrijk zijn. Daarbij is het helmgebruik in het verkeer de afgelopen jaren ook toegenomen en meer zichtbaar. Zo moeten bromfietsers sinds 2023 een helm dragen en hebben een aantal flitsbezorgers, zoals Gorillas, het dragen van een helm verplicht gemaakt. Dit heeft mogelijk invloed op de houding van jongeren ten opzichte van het dragen van een helm.”
Aangereden door een e-fiets?
Bent u aangereden door iemand op een elektrische fiets? Neem wanneer u letselschade hebt opgelopen meteen vrijblijvend contact op, onze juristen staan u graag te woord. Probeer in geen geval eventuele schade zelf al op straat onderling te regelen, u weet nooit met wat voor schadeposten u later nog te maken krijgt.
Wilt u dit artikel delen?
