Het aantal verkeersslachtoffers met ernstig letsel is in tien jaar tijd met 18 procent gestegen. Dat blijkt uit de cijfers over 2012 tot en met 2021, verzameld en op een rijtje gezet door VeiligheidNL, kenniscentrum voor letselpreventie. Vooral onder fietsers vallen veel gewonden, van wie er veel ernstig letsel oplopen, met name jongeren en 55-plussers. De stijging van het aantal verkeersgewonden onder fietsers vergt actie van iedereen, vinden Fietsersbond, ANWB en Koninklijke RAI Vereniging. Een verplichte fietshelm voor 60-plussers zou daarbij kunnen horen.
In 2021 zijn 110.000 verkeersslachtoffers behandeld op de Spoedeisende Hulp (SEH)-afdeling van een ziekenhuis, van wie 66.600 met ernstig letsel. Twee derde van de verkeersslachtoffers die vorig jaar op de SEH-afdeling werden behandeld, was een fietser. Binnen de groep fietsers vallen de meeste slachtoffers in de leeftijd van 55 jaar en ouder (44 procent) en van 12 tot en met 24 jaar (19 procent). Bij fietsers met ernstig letsel is in de periode 2012-2021 sprake van een stijgende trend (+29 procent). Deze stijgende trend wordt voornamelijk veroorzaakt door een stijging van het aantal enkelvoudige fietsongevallen (+26 procent). Onder fietsers van 55 jaar en ouder steeg het aantal enkelvoudige fietsongevallen zelfs met 42 procent.
Eigen gedrag
Bij enkelvoudige of eenzijdige fietsongevallen zijn verder geen andere verkeersdeelnemers betrokken. Ze worden in 44 procent van de gevallen veroorzaakt door eigen gedrag, bijvoorbeeld onoplettendheid of een stuurfout. In bijna een derde van de gevallen is de conditie van de weg de boosdoener, met bijvoorbeeld opgebroken tegels in het fietspad, gevaarlijke stoepranden of paaltjes midden op de weg. Marga de Jager, CEO van de ANWB: “We zijn de afgelopen jaren steeds meer gaan fietsen in Nederland. De huidige fietsinfrastructuur is vaak niet berekend op dat grote aantal. Het is belangrijk om wegen zo in te richten dat een onschuldige stuurfout niet meteen ernstige gevolgen heeft.”
Volgens directeur Esther van Garderen van de Fietsersbond moeten overheden, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties nu echt gezamenlijk maatregelen nemen. “We moeten ervoor zorgen dat fietsen in Nederland veiliger wordt, want fietsen is goed voor je gezondheid, goed voor het milieu en goed voor de bereikbaarheid. Het moet geen risico worden. Daar kunnen we alleen voor zorgen als we tegelijk investeren in betere infrastructuur en goede voorlichting, met name over de elektrische fiets.”
VeiligheidNL zelf, de verzamelaar van al deze ongelukscijfers, pleit voor acties op diverse fronten, om het aantal ernstig gewonde verkeersdeelnemers terug te dringen.
- Om beter zicht te krijgen op locaties en oorzaken van ongevallen zouden ook de data van elke Spoedeisende Hulp-afdeling en alle ambulances moeten worden meegenomen.
- Het ontwikkelen en inzetten van effectieve verkeerseducatie.
- Onderzoeken hoe bestaande activiteiten en programma’s voor valpreventie doorontwikkeld kunnen worden tot effectieve programma’s voor oudere fietsers.
- Stimuleren van het dragen van een fietshelm bij kwetsbare verkeersdeelnemers.
E-bikes
Nieuw in de cijfers is een stijging van het risico op fietsongevallen onder middelbare scholieren op de elektrische fiets. Bij ouderen is dat risico even hoog als bij het gebruik van een gewone fiets. Volgens de Fietsersbond, de ANWB en de RAI Vereniging is het belangrijk om te investeren in goede educatie van e-bikers. Remco Tekstra, manager sectie Fietsen van de RAI Vereniging: “Een elektrische fiets is een prachtige en onmisbare innovatie. Om de veiligheid verder te vergroten, is het van belang om de meer kwetsbare groepen te voorzien van goede voorlichting en tips voor veilig gebruik.”
Fietshelm
Van de bijna vijftigduizend fietsslachtoffers die in 2021 met ernstig letsel een SEH-afdeling bezochten, had ruim twee derde een fractuur, en een kwart hersenletsel. In een jaar tijd waren er ruim elfduizend fietsslachtoffers met hersenletsel, van wie ruim de helft 55 jaar of ouder was. Preventie is essentieel om het tij te keren, stelt VeiligheidNL. Het dragen van een fietshelm zou daarbij kunnen helpen.
Als alle fietsers in Nederland een fietshelm zouden dragen, scheelt dat 80 verkeersdoden per jaar. Dat maakt de invoering van een eventuele helmplicht voor fietsers de snelste en verreweg goedkoopste manier om het aantal verkeersdoden fors te verlagen. Dat verklaart de nieuwe directeur Martin Damen van het Instituut voor Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) in het AD. “Vanaf hun 55ste worden mensen slechter in hun balans. Dan moet je niet te lang wachten met het dragen van een helm. Vanaf je 60ste een helm op de fiets? Ik zeg doen!”
Gewond door fietsongeval
Wanneer u als fietser gewond raakt door een ongeval, is het fijn om te weten wanneer u recht heeft op schadevergoeding. Wij leggen een aantal situaties aan u uit. U:
- komt in botsing met een motorvoertuig. In deze situatie heeft u vrijwel altijd recht op schadevergoeding. Zelfs als u het ongeval zelf heeft veroorzaakt.
- komt in botsing met een andere fietser. In deze situatie heeft u recht op schadevergoeding als het ongeval is veroorzaakt door de andere fietser of als u beiden een verkeersfout heeft gemaakt. Als u beiden schuldig bent aan het ongeval, krijgt u beiden een deel van uw letselschade vergoed.
- bent gevallen door een losse stoeptegel. In deze situatie kunt u de gemeente soms aansprakelijk stellen voor uw letselschade.
Staat uw specifieke situatie hier niet tussen? Dan kunt u altijd contact met ons opnemen om uw zaak te bespreken. Onze juristen kijken graag wat ze voor u kunnen betekenen.
Auteur: Ron Hooijenga, communicatieadviseur JBL&G.
Wilt u dit artikel delen?
