Veel ongelukken en letsel door fouten met voorrang

Zeker een kwart van alle weggebruikers in Nederland weet niet (meer) precies hoe het gesteld is met de voorrangsregels in het verkeer. Dat levert elk jaar duizenden ongelukken met honderden gewonden en zelfs enkele tientallen doden op, nog los van de miljoenen euro’s aan materiële schade. Bij de online opfriscursus over verkeersregels van Veilig Verkeer Nederland blijkt dat veel deelnemers niet meer weten hoe het zit met voorrang nemen en geven; op sommige vragen geeft zelfs meer dan de helft een fout antwoord.

Uit cijfers van de vergelijkingssite Diks Verzekeringen bleek deze maand dat het niet verlenen van voorrang veruit de meest voorkomende oorzaak is van schade aan auto’s. In meer dan 38 procent van 4500 schadegevallen in de afgelopen vijf jaar verleende de tegenpartij geen voorrang, waardoor er schade ontstond.

Op de tweede plek van meest voorkomende schadetoedracht staat het achterop rijden op de voorganger (in ruim 14 procent van de gevallen) en op de derde plek het aanrijden van een geparkeerd voertuig (in ruim 12 procent van de gevallen).

Letselschade

Vorig jaar was er in 21 procent van alle gevallen ook sprake van letselschade. Wanneer je door toedoen van een ander geestelijk of lichamelijk letsel oploopt, noemen we dit letselschade. Letselschade kan materiële schade zijn, zoals inkomensverlies of medische kosten, maar ook immateriële schade, zoals pijn en verdriet. Bovendien kan letselschade grote gevolgen hebben, niet alleen voor jezelf, maar ook op je werk of in het gezinsleven.

In 2020 zijn als gevolg van de coronacrisis een stuk minder schades gemeld. Vanwege de lockdown in maart, april en mei 2020 werkten veel mensen thuis en gingen ze minder vaak de weg op. In 2021 was het aantal schademeldingen weer bijna gelijk aan 2019, hoewel we ook vorig jaar een aantal maanden in lockdown doorbrachten. Uit de cijfers blijkt een stijging van het aantal schademeldingen in juni. De stijging valt samen met het eindigen van de lockdown en de heropening van de samenleving.

Veilig Verkeer

Het is slecht gesteld met de kennis van verkeersborden en van voorrangsregels op kruisingen. Ruim veertig procent van de theorievragen over deze onderwerpen werden in de Opfriscursus van Veilig Verkeer Nederland (VVN) niet goed beantwoord. Daaruit blijkt dat het opfrissen van de verkeersregels absoluut nuttig en nodig is voor iedereen, zo stelt de verkeersveiligheidsorganisatie. Als het al een tijd geleden is dat weggebruikers hun rijbewijs hebben gehaald, is de kennis soms (gedeeltelijk) weggezakt. Dat bestuurders de verkeersregels- en borden niet goed kennen, kan zorgen voor gevaarlijke situaties in het verkeer.

De Veilig Verkeer Nederland Opfriscursus blijkt erg populair. Sinds de start van de online cursus in 2015 is hij al ruim 600.000 keer gedaan. De cursus is binnen een paar minuten te maken en geeft direct aan in welke categorieën een bestuurder goed of slecht scoort.

VVN is geschrokken van het hoge aantal foute antwoorden op vragen over voorrangsregels en verkeersborden. De organisatie wijst er op de site van Rijschool Pro op dat verkeersregels de basis vormen voor veilige verkeersdeelname. “Niet voor niets wordt eerst het theorie-examen en daarna pas het praktijkexamen afgenomen”, zo stelt woordvoerder José de Jong. “Het hoge percentage foute antwoorden bevestigt dat opfrissen absoluut nodig en nuttig is.”

Regels gewijzigd

In de afgelopen vijftien jaar is 40 procent van de verkeersregels op de een of andere manier gewijzigd. Zo was er bij de voorrangsregels een belangrijke wijziging met betrekking tot langzaam en snel verkeer en hebben ondertussen ook fietsers van rechts voorrang.

Het opfrissen van verkeersregels is en blijft een eigen verantwoordelijkheid. VVN heeft de opfriscursus dermate laagdrempelig gemaakt dat ook mensen die al jaren geleden hun rijbewijs haalden de vragen gaan beantwoorden. De organisatie stelt dat het raadzaam is om die kennis regelmatig op te frissen. “Het leermoment is ook erg belangrijk”, zo stelt De Jong.

Daarmee wijst ze op de resultaten die een deelnemer direct na de cursus ontvangt. “Je ziet meteen wat je fout hebt. Daarnaast fris je de geleerde regels op en leer je de nieuwe regels.” VVN is er door de hoge deelnamecijfers van verzekerd dat de opfriscursus voorziet in een behoefte. “De cursus is ontwikkeld omdat we signalen kregen dat weggebruikers daar behoefte aan hadden. Dat er nu al zo vaak gebruik van is gemaakt, vertelt ons dat veel mensen het nut inzien van het opfrissen van de verkeerskennis.”

Uitritten

Letselschadekantoor JBL&G heeft net als vrijwel alle andere kantoren veel cliënten die zijn aangereden terwijl de tegenpartij voorrang had moeten verlenen. Waar het echt vaak mis gaat, is bij de vele tientallen uitritconstructies die er de afgelopen decennia overal zijn bijgekomen. Die zijn lang niet altijd als zodanig herkenbaar. Bovendien weten veel mensen niet eens dat ze iedereen voor moeten laten gaan, wanneer ze uit zo’n uitrit komen.

“Soms moet onze jurist ook zelf wel drie keer kijken voordat hij of zij de verkeerssituatie snapt bij zo’n ongeluk”, weet eigenaar Steffy Roos du Maine van JBL&G. “En dan hangt het vaak echt van het soort straatstenen af of iets een uitrit is of niet. Je moet natuurlijk eigenlijk in één oogopslag kunnen zien waar het om gaat en wie er voorrang heeft. Als dat niet zo is, breng dan alsjeblieft gewoon haaientanden aan. Kost weinig, is voor iedereen helder, en wel zo veilig! Sommigen vinden het verwarrend en onnodig, haaientanden bovenop een uitrit, maar ik voel me duizend keer beter beschermd door duidelijke haaientanden op de weg dan door een haast onzichtbaar drempeltje van een paar centimeter hoog met een onduidelijke status.”

17 miljoen deskundigen

Frans Heijnis, projectmanager verkeer en vervoer van het CROW, de instantie die alle richtlijnen voor de infrastructuur uitbrengt, was destijds medeauteur van de Richtlijn drempels, plateaus en uitritten: “Wij hebben de wijsheid natuurlijk niet in pacht, maar dit is een onderwerp waar zogenaamd iedereen verstand van heeft, met 17 miljoen deskundigen. De wegbeheerder wil met een uitritconstructie niet zozeer de voorrang regelen: hij wil niets anders dan ermee de hiërarchie in het wegennet duidelijk maken. Wie als automobilist een uitrit verlaat, verricht zoals dat heet een ‘bijzondere manoeuvre’, juridisch gezien, waarbij je al het kruisende verkeer voorrang moet verlenen, ook voetgangers. Het kan best zijn dat die kennis bij veel mensen wat is weggezakt. Die gaan dan misschien uit van het verwachtingspatroon dat als je van rechts komt, je bijna automatisch altijd voorrang hebt. Maar dat geldt dus niet als je zelf uit een uitrit komt. Het zou nuttig zijn die kennis over het verlaten van een uitrit weer wat naar voren te halen.”

Voorrang + Voor laten gaan

In dit artikel wordt voornamelijk gesproken over voorrang. Voorrang geven en nemen gebeurt alleen tussen bestuurders onderling: alle weggebruikers in een auto, op een motor, fiets, snorfiets of ander vervoermiddel. Hier vallen dus de voetgangers buiten. Bij voetgangers is het officiële taalgebruik als het om het verkeer gaat dan ook voor laten gaan en niet voorrang verlenen. De meeste verkeersborden en verkeerstekens met betrekking tot het regelen van voorrang regelen dus de voorrang tussen bestuurders onderling.

Ongeluk door schending voorrangsregels

Stel dat u letselschade heeft opgelopen, doordat u bent aangereden door een verkeersdeelnemer die de voorrangsregels heeft geschonden. Dan is het belangrijk dat u:

1. Direct samen met de tegenpartij het schadeformulier invult. Heeft u het schadeformulier niet bij de hand? Noteer dan zoveel mogelijk gegevens van de tegenpartij: naam, adres, telefoonnummer, verzekeringsgegevens, kenteken.
2. Noteer ook de gegevens van eventuele getuigen.
3. Foto’s maakt van uw letsel, schade aan uw persoonlijke eigendommen en de verkeerssituatie.
4. Naar het ziekenhuis gaat of naar uw huisarts om uw verwondingen te laten controleren.
5. Contact opneemt met een ervaren jurist die de schadevergoeding voor u kan claimen.
6. Al uw schade bijhoudt in een logboek.

In de meeste gevallen heeft u ook recht op schadevergoeding als u zelf ook een verkeersfout heeft gemaakt. In dat geval krijgt u soms een deel van uw schade vergoed.

Auteur: Ron Hooijenga, communicatieadviseur JBL&G.