Wie is er aansprakelijk als een robot een ongeluk veroorzaakt?

We leven in een interessante tijd, waarin steeds meer mogelijk is. Een tijd waarin robots niet langer zijn voorbehouden aan sciencefictionfilms. Binnenkort heeft u misschien zelfs wel een robot als collega. Met de komst van robots, rijzen ook belangrijke vragen. Bijvoorbeeld: wie is er aansprakelijk als een robot een ongeluk veroorzaakt?

Menselijke machines

De mensheid is al tijden gefascineerd door het creëren van menselijke machines. Ook in films zijn ze allang geen onbekenden meer: van R2D2 uit Star Wars tot Wall-E uit de gelijknamige animatiefilm. Lang daarvoor stelde Isaac Asimov de drie roboticawetten op in het korte verhaal de Runaround:

First Law

“A robot may not injure a human being or, through inaction, allow a human being to come to harm.”

Second Law

“A robot must obey the orders given it by human beings except where such orders would conflict with the First Law.”

Third Law

“A robot must protect its own existence as long as such protection does not conflict with the First or Second Laws.”

Volgens de eerste wet mag een robot een mens dus niet verwonden of in gevaar brengen. In de tweede wet staat, dat hij moet luisteren naar de orders die aan hem worden gegeven. Behalve als dit in strijd is met de eerste wet. Tot slot moet de hij zijn eigen bestaansrecht beschermen. Behalve als dit in strijd is met de eerste of tweede wet. Hoe zit dat in de praktijk?

Kan een robot aansprakelijk worden gesteld?

Een robot is voor de wet een rechtsobject. U bent een natuurlijk persoon en de overheid, gemeenten, bedrijven en verenigingen zijn rechtspersonen. Natuurlijke personen en rechtspersonen hebben rechten en plichten en kunnen verantwoordelijk worden gehouden voor hun daden. Deze personen hebben onder andere een eigen vermogen en kunnen aansprakelijk worden gesteld.

In 2017 verzocht het Europese Parlement aan de Europese Commissie om een elektronische persoonlijkheid aan robots toe te kennen. Als een robot een elektrische persoonlijkheid zou hebben, zou hij ook aansprakelijk kunnen worden gesteld. Alleen, wie vergoedt de schade als de robot geen vermogen heeft? Bovendien zou een robot dan over leven en dood kunnen beslissen. Levensgevaarlijk, volgens de experts die het idee afkeurden en een open brief stuurden naar de Europese Commissie. De Europese Commissie veranderde uiteindelijk niets aan de status van de robots. Op dit moment zijn ze daarom nog steeds rechtsobjecten.

Wie is er dan wel aansprakelijk?

De robot is gemaakt door een producent en wordt gebruikt door een persoon of bedrijf. Stel dat er iets mis is met de robot, waardoor hij vastloopt en een ongeluk veroorzaakt. Als dit een fout is in het systeem, is de producent aansprakelijk te stellen. Het gaat dan immers om een fout in het product, wat valt onder de productaansprakelijkheid van de producent.

Veel robots kunnen straks zelf beslissingen nemen. Stel dat u een robot als collega krijgt, die een heftruck kan besturen. Hij moet uitwijken voor een pakket die plotseling uit de stelling valt en rijdt u daardoor per ongeluk aan. In de huidige rechtspraak zou uw werkgever alleen aansprakelijk kunnen worden gesteld als de robot iets mankeert. Het moet dan niet om een fabrieksfout gaan, maar bijvoorbeeld om een mankement bij de robot door slecht onderhoud. In deze situatie heeft de robot ‘zelf’ de fout gemaakt. Dit zou betekenen dat het slachtoffer in dat geval geen schadevergoeding zou kunnen eisen.

Om dit te voorkomen, moet hier nog iets op worden bedacht. Het slachtoffer mag hier uiteraard niet de dupe van worden. Een mogelijke oplossing hiervoor is dat de robots onder de risicoaansprakelijkheid van de eigenaar of de producent komen te vallen. De producent en uw werkgever weten immers dat het risico bestaat, dat de robot een beslissing neemt die niet goed uitpakt. Bovendien had een collega misschien wel dezelfde beslissing genomen.

Om de schade op te vangen, kan de producent of de bezitter van de robot een ongevallenverzekering afsluiten, zodat die de schadevergoeding uitbetaald bij een ongeval. Deze verzekering kan dan net als de WA-verzekering verplicht worden gesteld, zodat de slachtoffers altijd ergens terechtkunnen.

Juridisch advies bij letselschade door een robot

Uiteraard moet de toekomst uitwijzen hoe het in de praktijk zal verlopen. Bent u gewond geraakt door een robot? Neem dan contact met ons op. Onze juristen zijn altijd op de hoogte van de meest recente ontwikkelingen in de letselschadewereld en helpen u graag verder.