Laatste update: 1 februari 2023.
De scootmobiel blijft de gemoederen bezig houden. Gisteravond onderzocht de NPO in Test Case wat de gevaren van de scootmobiel zijn. Het is namelijk een geweldige uitvinding voor mensen met een mobiliteitsbeperking, maar het is ook het gevaarlijkste vervoersmiddel op de weg. Door het flink toegenomen aantal scoot- en brommobielen, Canta’s en andere gehandicaptenvoertuigen is ook het aantal ongelukken daarmee de laatste jaren sterk gestegen. Daarbij was een groot aantal eenzijdige ongevallen met licht letsel tot gevolg, maar ook het aantal zwaargewonden en doden is gestegen. Onder scootmobielrijders bijvoorbeeld vielen in 2010 nog 19 doden, in 2019 waren dat er al 42. In 2020 overleed acteur Aart Staartjes bij een ongeluk met zijn brommobiel. Hoe komt dat? Is de scootmobiel wel veilig genoeg? En hoe zit dat met de brommobiel?
De cijfers staan in de nieuwe factsheet Scootmobielen, gehandicaptenvoertuigen en brommobielen van de SWOV, de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid. De onderzoekers trekken enkele zorgwekkende conclusies: ruim driekwart van het aantal dodelijke slachtoffers van een scootmobielongeval is man, ruim 90 procent is ouder dan 70 jaar. Tijdens de coronacrisis bleven meer mensen binnen, waardoor de cijfers iets zakten naar 34 doden in 2020 en 32 doden in 2021. De cijfers over 2022 zijn nog niet binnen, maar de verwachting is dat het aantal doden weer is gestegen en dat dit in de komende jaren zal blijven stijgen. Niet alleen omdat we weer massaal op pad gaan, maar ook omdat het voertuig zo populair is.
Veel eenzijdige ongelukken scootmobiel
Het gaat bij de meeste ongevallen met scootmobielen en gesloten gehandicaptenvoertuigen om zogeheten enkelvoudige of eenzijdige ongelukken, ongelukken waarbij geen andere verkeersdeelnemers betrokken zijn. Vallen of een botsing met een obstakel komen heel vaak voor. Veel geconstateerde oorzaken zijn onder meer het verkeerd gebruik van de gashendel en het kantelen van de vaak instabiele scootmobiel door stoepranden, verzakkingen, boomwortels en andere oneffenheden in het wegdek.
Uit een dieptestudie naar 35 ongevallen met scootmobielen bleek dat 21 van de 35 bestudeerde ongevallen enkelvoudig waren: de berijder kwam ten val, raakte te water of botste met een obstakel zoals een trottoirband. Soms is in de aanloop naar zo’n ongeluk wel een andere verkeersdeelnemer betrokken, en komt de scootmobielrijder bijvoorbeeld ten val als hij een botsing probeert te vermijden door uit te wijken. Bij de overige 14 ongevallen kwam de scootmobielrijder wel in botsing met een andere verkeersdeelnemer. Daarbij ging het vijf keer om een personenauto, drie keer om een bestelauto, drie keer om een vrachtauto en eveneens drie keer om een fiets of andere scootmobiel.
Bij de verkeersongevallen met dodelijke afloop duikt een ander beeld op: daarbij gaat het slechts om een kwart eenzijdige of enkelvoudige ongelukken, bij de rest is sprake van een botsing of een aanrijding met personen-, bestel- en vrachtauto’s.
Heeft u een ongeluk gehad met uw scootmobiel door een slecht wegdek? Dan kunt u de wegbeheerder soms aansprakelijk laten stellen voor uw letselschade.
Mortaliteit per kilometer
Vergeleken met andere vervoermiddelen zijn de risico’s op een dodelijk ongeluk met een scootmobiel of ander gehandicaptenvoertuig nogal fors. Het aantal dodelijke slachtoffers afgezet tegen het aantal afgelegde kilometers leidt tot een risico van ongeveer 275 doden per miljard kilometers, volgens een mobiliteitsonderzoek uit de periode 2018-2019. Daarmee ligt het risico vele malen hoger dan dat van motorrijders (50 doden per miljard kilometer), brom- en snorfietsers (42 doden per miljard kilometer), fietsers (13 doden per miljard kilometer) en voetgangers (11 doden per miljard kilometer). De onderzoekers tekenen hierbij aan dat de gegevens vermoedelijk een onderschatting zijn van het aantal gereden scootmobielkilometers, waardoor het risico in werkelijkheid wat lager zal liggen.
Feit blijft dat scootmobielrijders vrijwel onbeschermd zijn, en ook de botsveiligheid van gesloten gehandicaptenvoertuigen en brommobielen is beduidend slechter dan die van personenauto’s. Dit betekent dat er bij een botsing met een ander voertuig of een obstakel, of bij een eenzijdig ongeval, een grotere kans is op (ernstig) letsel. Dit wordt nog versterkt doordat de meeste bestuurders vanwege hun leeftijd of vanwege medische aandoeningen fysiek sowieso al kwetsbaar zijn. Daardoor heeft een val of een botsing vaak ernstigere lichamelijke gevolgen dan bij een jonger, gezond persoon.
U heeft bij een aanrijding met een ander voertuig vrijwel altijd recht op schadevergoeding voor uw letselschade.
Maatregelen voor meer veiligheid
In de factsheet worden aanbevelingen gedaan om de veiligheid voor scoot- en brommobielrijders te verbeteren. Ze komen voort uit een dieptestudie van het SWOV naar scootmobielongevallen uit 2018. Daarbij gaat het vooral om aanpassingen aan de voertuigen zelf en aan de infrastructuur, ondersteund door trainingen voor (beginnende) berijders.
Grote boosdoener bij veel ongelukken met een scootmobiel is de manier om gas te geven en te remmen met dezelfde hendel aan het stuur: om te remmen moet de bestuurder doorgaans de gashendel loslaten. In panieksituaties grijpen veel mensen die hendel juist extra goed vast en knijpen hem in, waardoor ze onbedoeld extra gasgeven en zo in de sloot of naast de weg belanden. Aanbevolen wordt de scootmobielen te voorzien van een eigen, actieve rem, los van de gashendel. Ook een noodstopknop midden op het stuur wordt aanbevolen. Voorts wordt gepleit voor stuurhoekbeveiliging en verbetering van de stabiliteit van de voertuigen, waardoor ze niet meer zo gemakkelijk kantelen en omvallen.
Aan infrastructurele maatregelen om ongelukken te voorkomen noemen de onderzoekers onder meer het verbreden van smalle fietspaden, het herinrichten van krappe bochten, het verwijderen, beter markeren of afvlakken van trottoirbanden langs fietspaden, het verbeteren van het zicht bij oversteekvoorzieningen, en het conflictvrij inregelen van verkeerslichten. Van deze maatregelen wordt ook een gunstig effect verwacht op de veiligheid van (snor)fietsers.
“Eigenlijk moeten scootmobielen zo gebruiksvriendelijk zijn dat ze na een korte instructie door iedereen veilig te bedienen zijn”, stellen de onderzoekers van de SWOV. Bij het verstrekken van scootmobielen vanuit de WMO moet verder goed worden gekeken naar de mogelijkheden van de berijder door verstrekking op maat, en moet er gezorgd worden voor een goede praktische training. Een toenemend aandeel van de scootmobielen wordt echter particulier aangeschaft. Dat kan ertoe leiden dat de scootmobiel minder geschikt is voor de gebruiker. Een praktische training kan hier niet voor compenseren.”
NPO test de gevaren van de scootmobiel
Inmiddels rijden er in Nederland zo’n 400.000 scootmobielen rond, aldus het NPO. In Test Case zochten ze samen met de leden van scootmobielvereniging De Stokvisrijders uit wat de gevaren van de scootmobiel zijn. De Stokvisrijders weten er alles van, daarom organiseren ze ook oefendagen en hebben ze zelfs hun eigen oefenparcours. Wilt u een scootmobiel aanschaffen? Vraag dan bij uw gemeente na of er oefendagen worden georganiseerd. Zo kunt u na een rondje oefenen met een gerust hart de weg op.
Via de WMO kunnen mensen met een mobiliteitsbeperking in aanmerking komen voor een vergoeding voor een scootmobiel. Hoe hoog de vergoeding is, hangt af van het persoonsgebonden budget. De driewielers zijn de goedkoopste scootmobielen, waardoor die vaak gekozen worden. Dat zijn echter ook de gevaarlijkste scootmobielen, omdat ze minder stabiel zijn. De bestuurders lopen hierdoor een groter risico op een ongeluk met alle gevolgen van dien.
Brommobiel: geval apart
Een apart geval zijn volgens de onderzoekers van de SWOV de brommobielen en andere gesloten (gehandicapten)voertuigen zoals de Canta’s en de Biro’s. “Dit zijn voor de inzittenden eigenlijk per definitie onveilige voertuigen.” Daarbij noemen ze de slechte botsveiligheid, onder meer vanwege een maximumgewicht van 350 kilogram, in combinatie met de soms aanzienlijke snelheidsverschillen met het overige verkeer. Door het uiterlijk zijn deze voertuigen bovendien vaak slecht te onderscheiden van ‘gewone’ kleine stadsauto’s, zodat ze voor andere verkeersdeelnemers niet duidelijk herkenbaar zijn.
Omdat er nog maar weinig tot geen informatie is over de ongevalsomstandigheden van deze voertuigtypen, maakt dat het extra lastig om effectieve veiligheidsmaatregelen voor deze groep te definiëren. Acteur Aart Staartjes overleed in januari 2020 toen hij met zijn gesloten brommobiel vanuit een uitrit een weg op reed, maar niet meer kon worden ontweken door een automobilist die voorrang had.
Heeft u een ongeluk gehad?
Reed u met uw brommobiel, scootmobiel of gehandicaptenvoertuig en kreeg u door een fout van iemand anders een ongeluk waarbij u letsel opliep? Neemt u in dat geval contact met ons op en laat u bijstaan door ons kantoor. Onze hulp is kosteloos voor slachtoffers van verkeersongevallen. Lees hier hoe dat mogelijk is. Het kan zijn dat u en de tegenpartij een verkeersfout hebben gemaakt. In dat geval heeft u ook recht op schadevergoeding en gratis juridische hulp.
Onze juristen kunnen namens u de tegenpartij aansprakelijk stellen. Heeft u dat zelf al gedaan? Dan kunnen wij u helpen om een eerlijke schadevergoeding te claimen bij de tegenpartij. De schadeposten kunnen onder meer bestaan uit:
- Verlies aan inkomsten
- Hulp in de huishouding
- Eigen risico zorgverzekeraar
- Smartengeld
Lees hier meer over schadeposten na een verkeersongeluk.
Laat u bijstaan door een van onze ervaren, persoonlijke letselschadejuristen om zo zeker te weten dat u uw gehele schade vergoed krijgt.
Wilt u dit artikel delen?
