Letselschadebureaus werken doorgaans voor slachtoffers, niet voor daders. Bij de Reclassering is slachtoffergericht werken de laatste jaren ook steeds belangrijker geworden. Er is meer contact tussen slachtoffer en dader en steeds vaker kunnen slachtoffers zich uitspreken over de vorm van een taakstraf. Natuurlijk kan de rechter daar al dan niet in meegaan en heeft ook de dader recht van spreken. Een mede door JBL&G gesponsord filmproject onderzoekt wat er gebeurt als slachtoffers en daders na een ongeluk samenwerken: Taakstraf.
Ooit vroegen slachtoffers van een ernstig auto-ongeluk aan de rechter of de veroorzaker van het ongeluk zijn taakstraf bij hen thuis mocht uitvoeren. Een van de slachtoffers, de vader van een gezin, had een dwarslaesie opgelopen en het getroffen gezin kon wel wat hulp gebruiken. De slachtoffers gaven aan dat zij de dader vergeven hadden en de gedachte achter hun voorstel was dat de dader hierdoor iets van zijn schuld zou kunnen inlossen.
Hoe goed bedoeld ook, een dergelijke situatie kent valkuilen. Normaal gesproken bepaalt een rechter de strafmaat en daarmee ook het einde van een straf, de eindstreep. Maar bij persoonlijk contact tussen dader en slachtoffer kan die streep heel diffuus worden. Want zou de dader in het bovenstaande voorbeeld ooit het gevoel hebben dat hij ‘genoeg’ heeft gedaan? Het vreselijke letsel kan hij nooit ongedaan maken, zijn schuld is niet in te lossen.
Stel de dader is jong en wil niet levenslang geconfronteerd worden met wat hij heeft aangericht, hij wil door met zijn leven. Hoe moeilijk zal het voor hem zijn om in zo’n situatie toch te zeggen: tot hier en niet verder, ik kom niet meer terug.
En dan is er nog een andere factor die mogelijk complicerend werkt. Slachtoffers kunnen zoiets voorstellen vanuit de oprechte wens te vergeven, maar zijn zij er ook daadwerkelijk toe in staat? Stel dat ze toch wrok koesteren zonder het zelf te willen of te beseffen, dan kunnen ze het de dader ongewild moeilijker maken de taakstraf te vervullen. Behalve dat ze de dader op subtiele wijze kunnen inwrijven hoe vreselijk het is wat hij heeft aangericht, kunnen ze ook proberen hem vast te houden. Het gevoel dat hij er wel heel makkelijk vanaf komt ligt bij de slachtoffers op de loer: zíj hebben tenslotte levenslang, de dader een paar weken taakstraf. Bewust of onbewust kunnen zij het nóg lastiger maken voor de dader om een streep onder de zaak te zetten. En dan is het niet alleen meer de rechter die de strafmaat bepaalt, dan krijgen de slachtoffers ruimte om de straf op te rekken.
Dit is het thema van de nog te realiseren korte film Taakstraf. Voor deze film schreef Anneke Scholtens het scenario, Jelle Tigchelaar gaat de film regisseren. Anneke Scholtens: “Met deze film leggen wij een vergrootglas op die nieuwe ontwikkeling van slachtoffergericht werken. We brengen een jongen in beeld die zich schuldig voelt over het ongeluk dat hij heeft veroorzaakt en daardoor is meegegaan met de taakstraf-suggestie van zijn slachtoffers, terwijl hij daar zelf heel erg tegenop ziet. De film stelt de kijker dan ook de vraag: zou jij zoiets voorstellen als slachtoffer? En zou jij op zo’n voorstel ingaan als dader? Welke valkuilen of mogelijkheden zie je? Daar zal iedereen een eigen antwoord op hebben en dat zal Taakstraf tot een spannende film maken. In mijn scenario’s wil ik niet zo zeer op zoek naar groots en meeslepend of nagelbijtend spectaculair drama, maar naar het gemier en gemodder op de vierkante centimeter. Daarom wil ik deze film, over de ploeterende Dylan van wie de kijker straks hopelijk gaat houden, zo graag maken.”
Om de film te kunnen realiseren is sponsoring door het Filmfonds noodzakelijk. Het fonds verlangt echter een eigen bijdrage, en om die bij elkaar te krijgen zijn de makers een crowdfundingsactie begonnen op Voor de kunst: https://www.voordekunst.nl/projecten/12752-taakstraf-1.
Fotocredit: Voor de kunst.
Wilt u dit artikel delen?
