Wat is een risico-inventarisatie en -evaluatie bij bedrijfsongevallen?

Een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) is een wettelijk verplicht document waarin een werkgever alle risico’s op de werkplek in kaart brengt en beoordeelt hoe groot de kans is dat werknemers daardoor schade oplopen. De RI&E vormt de basis van het arbobeleid binnen een organisatie en speelt een cruciale rol bij bedrijfsongeval aansprakelijkheid. In dit artikel beantwoorden wij de meest gestelde vragen over de RI&E en wat dit betekent voor uw rechten als werknemer.

Wat zijn de wettelijke verplichtingen van een werkgever rond de RI&E?

Elke werkgever in Nederland is op grond van de Arbeidsomstandighedenwet verplicht een RI&E op te stellen. Dit geldt voor bedrijven met personeel, ongeacht de omvang. De RI&E moet alle gevaren en risico’s op de werkvloer beschrijven, een beoordeling van die risico’s bevatten en worden aangevuld met een plan van aanpak waarin staat hoe de werkgever de risico’s gaat aanpakken en binnen welke termijn.

Bedrijven met meer dan 25 medewerkers zijn verplicht de RI&E te laten toetsen door een gecertificeerde arbodienst of arbodeskundige. Voor kleinere bedrijven gelden in bepaalde sectoren vereenvoudigde, branchespecifieke RI&E-instrumenten die door sociale partners zijn goedgekeurd.

De werkgever moet de RI&E actueel houden. Dat betekent dat het document herzien moet worden bij organisatorische veranderingen, de introductie van nieuwe werkprocessen of machines, of na een ernstig bedrijfsongeval. Een verouderde of onvolledige RI&E voldoet juridisch gezien niet aan de wettelijke plicht.

Hoe wordt een RI&E uitgevoerd in de praktijk?

Een RI&E wordt in de praktijk uitgevoerd door de werkgever, vaak samen met een preventiemedewerker en een arbodienst. Het proces bestaat uit het systematisch inventariseren van alle werkplekken, taken en omstandigheden waarbij werknemers risico kunnen lopen, gevolgd door een beoordeling van de ernst en kans van die risico’s.

De uitvoering verloopt doorgaans in een aantal stappen:

1. Inventarisatie: Alle fysieke, chemische, biologische en psychosociale risico’s op de werkplek worden in kaart gebracht via rondgangen, gesprekken met medewerkers en analyse van werkinstructies.
2. Evaluatie: Per risico wordt bepaald hoe groot de kans op letsel is en hoe ernstig de mogelijke gevolgen zijn.
3. Plan van aanpak: Op basis van de evaluatie stelt de werkgever concrete maatregelen op, met prioritering, verantwoordelijken en een tijdpad.
4. Toetsing: Bij bedrijven met meer dan 25 werknemers toetst een gecertificeerde arbodeskundige de RI&E op volledigheid en juistheid.
5. Communicatie: De werkgever informeert werknemers over de uitkomsten en de geplande maatregelen.

De betrokkenheid van werknemers of de ondernemingsraad is hierbij niet alleen wenselijk, maar ook wettelijk verankerd. Werknemers kennen de dagelijkse risico’s immers het beste.

Wat gebeurt er als een werkgever geen geldige RI&E heeft bij een bedrijfsongeval?

Als een werkgever bij een bedrijfsongeval geen geldige RI&E kan overleggen, versterkt dit de aansprakelijkheidspositie van de werknemer aanzienlijk. Het ontbreken van een deugdelijke RI&E geldt als een indicatie dat de werkgever zijn zorgplicht heeft geschonden, wat een centrale rol speelt bij het vaststellen van aansprakelijkheid.

In het Nederlandse arbeidsrecht geldt dat een werkgever aansprakelijk is voor schade die een werknemer lijdt tijdens de uitoefening van zijn werkzaamheden, tenzij de werkgever kan aantonen dat hij alle redelijke maatregelen heeft getroffen om het ongeval te voorkomen. Een ontbrekende of verouderde RI&E maakt het voor de werkgever vrijwel onmogelijk om dit aan te tonen.

De Inspectie SZW (Nederlandse Arbeidsinspectie) kan bij controle na een bedrijfsongeval een boete opleggen aan de werkgever die geen geldige RI&E heeft. Daarnaast kan de civiele rechter het ontbreken van de RI&E meewegen bij het bepalen van de schadevergoeding aan de gewonde werknemer.

Wat is het verschil tussen een RI&E en een veiligheidsinstructie?

Een RI&E en een veiligheidsinstructie zijn twee verschillende maar aanvullende instrumenten binnen het arbobeleid. De RI&E is een analyse en beoordeling van risico’s op organisatieniveau, terwijl een veiligheidsinstructie een concrete handleiding is die aan individuele werknemers uitlegt hoe zij veilig een bepaalde taak of machine moeten gebruiken.

Het onderscheid is als volgt samen te vatten:

• RI&E: Breed en strategisch document dat alle risico’s binnen de organisatie inventariseert en evalueert. Het is een intern beleidsdocument dat de basis legt voor veiligheidsmaatregelen.
• Veiligheidsinstructie: Operationeel en taakgericht document dat werknemers informeert over de juiste handelwijze bij specifieke werkzaamheden, gevaarlijke stoffen of machines.

In juridische zin zijn beide documenten relevant bij een bedrijfsongeval. De RI&E toont aan of de werkgever de risico’s kende en beoordeeld heeft. De veiligheidsinstructie laat zien of de werknemer aantoonbaar geïnformeerd en getraind was. Ontbreekt een van beide, dan vergroot dat de kans op aansprakelijkheid van de werkgever.

Wanneer kun je als werknemer een schadeclaim indienen na een bedrijfsongeval?

Als werknemer kunt u een schadeclaim indienen zodra u letsel heeft opgelopen door een bedrijfsongeval waarvoor de werkgever aansprakelijk is. Dit geldt zowel bij licht letsel als bij ernstig letsel. Juridische hulp is in beide gevallen aan te raden, omdat zelfs schijnbaar kleine verwondingen kunnen leiden tot aanzienlijke schadeposten zoals medische kosten, verlies van inkomen en smartengeld.

Voor een succesvolle claim zijn doorgaans de volgende elementen van belang:

• Het letsel is opgetreden tijdens de uitvoering van werkzaamheden.
• Er is sprake van een tekortkoming in de zorgplicht van de werkgever.
• Er is een causaal verband tussen de tekortkoming en het opgelopen letsel.
• De schade is aantoonbaar en zo goed mogelijk gedocumenteerd.

Het is verstandig om zo snel mogelijk na het bedrijfsongeval het incident te laten registreren, medische hulp te zoeken en bewijs te verzamelen zoals getuigenverklaringen, foto’s van de situatie en het schadeformulier van de werkgever. Wacht niet te lang met het inschakelen van juridische ondersteuning, want hoe eerder u handelt, hoe beter uw positie bij het indienen van een claim.

Wilt u weten of u recht heeft op een schadevergoeding na een bedrijfsongeval? Wij van Juridisch Bureau Letselschade & Gezondheidsrecht staan u graag bij. Onze juristen helpen u volledig kosteloos, want de kosten voor onze rechtsbijstand worden vergoed door de aansprakelijke partij. U kunt vrijblijvend uw letselschade berekenen of direct contact opnemen voor een gratis adviesgesprek.

Gerelateerde artikelen

• Hoe werkt aansprakelijkheid bij een bedrijfsongeval veroorzaakt door een collega?
• Wat als re-integratie niet lukt na een bedrijfsongeval?
• Wat is het verschil tussen een AVB-verzekering en een ongevallenverzekering bij een bedrijfsongeval?
• Hoe hoog zijn boetes voor werkgevers na een bedrijfsongeval?
• Hoe vind je getuigen terug na aangereden te zijn?