Diyelim ki yemek kuryesi veya paket kuryesi olarak çalışırken bir trafik kazasına maruz kaldınız. Bu durumda kişisel yaralanmanızdan kim sorumludur? İşvereniniz mi, yoksa karşı taraf mı? Peki ortada sorumlu tutulabilecek bir karşı taraf yoksa ne olur? Ayrıca çalışma şekliniz de fark yaratır mı? Örneğin kadrolu çalışan, sıfır saat sözleşmesiyle çalışan veya serbest meslek sahibi (zzp’er) bir kurye olmanız durumunda haklarınız değişir mi? Tüm bunları sizin için açıklıyoruz.

Daha fazla sipariş, daha fazla trafik

Hollandalılar oldukça fazla sipariş veriyor. Tüketici ve Piyasalar Kurumu’nun (Autoriteit Consument en Markt) araştırmasına göre, 2021 yılında 654 milyon paket sipariş edildi. Aynı şekilde yemek siparişi de büyük ölçüde arttı. İnsanlar süpermarket kuyrukları yerine çevrim içi alışverişin kolaylığını tercih ediyor. Market alışverişleri ve hazır yemek kutuları kapıya kadar teslim ediliyor. Yemek yapmak istemediğimizde ise sipariş veriyoruz. İtalyan, Surinam, Hint, Türk, Meksika mutfağı; seçenekler neredeyse sınırsız.

Teslimat hizmetlerine olan talebin artması daha fazla istihdam yaratmaktadır. Ancak aynı zamanda yollardaki yoğunluğu da artırmakta ve bu durum kuryelerin trafik kazalarına karışma riskini yükseltmektedir. 2022 yılında yapılan bir araştırmaya göre, çevrim içi süpermarket siparişlerini 10 ila 20 dakika içinde teslim eden hızlı teslimat kuryelerinin %31,9’u çalışma saatleri sırasında trafik kazası geçirmektedir. RTL Nieuws’un bir haberine göre ise 2018 yılında her hafta ortalama iki trafik kazasına yemek kuryeleri karışmıştır. Ne yazık ki yaşanan sıkıntılar bununla sona ermemektedir. Tazminat, işveren tarafından kolay kolay ödenmez. Hollanda Sendikalar Federasyonu (FNV) da RTL Nieuws’a yaptığı açıklamada bunu doğrulamaktadır.

Peki durum tam olarak nasıldır? İşveren tazminat ödemeyi reddedebilir mi? Kurye olarak size araç çarptığında aslında kim sorumludur?

Kurye olarak çalışanların kişisel yaralanmalarından işveren sorumludur

Kurye olarak birçok farklı şirkette çalışabilirsiniz: Deliveroo, Uber Eats, Flink, Gorillas, Zapp, Getir, Dija, Weezy, Picnic, HelloFresh, Marley Spoon, Ekomenu, Jumbo, Albert Heijn, PostNL veya DHL. Bu işlerde sürekli trafikte bulunmanız gerekir. Bu nedenle işiniz gereği trafik kazası geçirme riskiniz daha yüksektir. Diyelim ki çalışma saatleri içinde bir trafik kazasına maruz kaldınız. Bu durumda yaşanan olay yalnızca bir trafik kazası değil, aynı zamanda bir iş kazasıdır. Çünkü kaza, işinizi yaparken meydana gelmiştir. Bu nedenle işvereniniz, kişisel yaralanmanızdan neredeyse her zaman sorumlu tutulabilir. Bu durum tek taraflı kazalarda veya kazaya sizin neden olmuş olmanız halinde bile geçerlidir.

İşvereniniz, sağlıklı ve güvenli bir çalışma ortamı sağlamakla yükümlüdür. Trafikte çalışan kişiler için bunun tamamen sağlanması mümkün değildir. Ancak işverenin aynı zamanda iyi bir işveren gibi davranma yükümlülüğü de vardır. Hollanda Medeni Kanunu’nun 7:611 maddesinde şu hüküm yer almaktadır:

“İşveren ve çalışan, iyi bir işveren ve iyi bir çalışan gibi davranmakla yükümlüdür.”

İyi işverenlik yükümlülüğü kapsamında, uygun bir kaza sigortasının yaptırılması da yer alır. Böylece çalışma saatleri içinde kişisel yaralanmaya uğramanız durumunda, zararlarınızın tamamı karşılanabilir. Çünkü kişisel yaralanmanızın tamamen tazmin edilmesi hakkına sahipsiniz. Bu nedenle işvereniniz, tazminat ödemeyi neredeyse hiçbir zaman reddedemez. Kazaya neden olan taraf siz olsanız bile bu durum değişmez. Aşağıda uygulamadan iki örnek veriyoruz.

İşveren ne zaman sorumlu değildir?

Aşağıdaki durumlarda işveren sorumlu tutulamaz:

Kazanın sizin tarafınızdan kasıtlı olarak veya bilinçli ve ağır bir ihmalle meydana getirilmiş olması. Ancak işvereninizin bunu kanıtlayabilmesi gerekir. Uygulamada bu durum çok nadir, hatta neredeyse hiç görülmez.
Kazanın işe giderken veya işten eve dönerken meydana gelmiş olması. Buna ev–iş trafiği denir. Ancak bu kuralın da bazı istisnaları bulunmaktadır.

İşvereninizin sizi kolayca geri çevirmesine izin vermeyin. Durumunuz hakkında şüpheleriniz varsa, her zaman hukuki danışmanlık alabilirsiniz.

Kaygan lastikler nedeniyle işveren sorumludur

Trafik kazalarının birçok farklı nedeni olabilir. Dikkatin dağılması, yol vermeme veya aşırı hız bunlardan bazılarıdır. Ancak her kazanın nedeni trafik katılımcılarının davranışları değildir. Bazı kazalar araçlardaki teknik arızalar veya kusurlar nedeniyle meydana gelir. Teslimat yaptığınız araçtaki bir arıza nedeniyle kaza geçirirseniz, işvereniniz kişisel yaralanmanızdan sorumlu tutulabilir.

Hatta aracın kiralık (leasing) olması durumunda bile. Bu, Midden-Nederland Bölge Mahkemesi’nin verdiği bir karardan anlaşılmaktadır. Bu kişisel yaralanma davasında, bir pizza kuryesi teslimat scooterından düşmüştü. Bunun sonucunda başından ve dizinden yaralanmıştı. Kurye, ıslak zeminde aşınmış ve kaygan lastiklerle seyahat ettiği için düşmüştü. Bu durum mağdurun beyanından anlaşılmıştır. Mahkeme, Hollanda Medeni Kanunu’nun 7:658 maddesi uyarınca işverenin sorumlu tutulabileceğine karar vermiştir:

“İşveren, çalışanın işini yaptığı işyerlerini, araç ve gereçleri uygun şekilde düzenlemek ve bakımını yapmakla; ayrıca çalışanın görevini yerine getirirken zarar görmesini önlemek için makul olarak gerekli tüm önlemleri almak ve talimatları vermekle yükümlüdür.”

Mahkeme, teslimat scooterının bir iş aracı olarak değerlendirilmesi gerektiğine hükmetmiştir. Bu nedenle scooterların kontrolü ve bakımı işverenin sorumluluğundadır. Scooterlar başka bir şirketten kiralanmış (leasing) olsa bile bu durum değişmez. İşveren, scooterların her hafta kiralama şirketi tarafından kontrol edildiğini belirtmiştir. Gerektiğinde bakım işlemleri de yapılmaktaydı. Ayrıca işveren, scooterların her gün belirli bir çalışan tarafından kontrol edildiğini de ifade etmiştir. Ancak lastik diş derinliği ve lastiklerin durumu konusunda özel bir kontrol yapılmadığı ortaya çıkmıştır. Oysa bu, güvenlik açısından son derece önemli bir unsurdur. Mahkeme ayrıca bunun çalışanlardan beklenemeyeceğine karar vermiştir. Kuryeler çoğunlukla genç çalışanlardır ve lastiklerin teknik durumunu kontrol etmeleri beklenemez. Böyle bir yükümlülükleri de yoktur. Bu nedenle mahkeme, işverenin mağdurun tüm zararlarını karşılaması gerektiğine hükmetmiştir.

Bu karar, teslimat aracındaki diğer arızalar için de emsal olarak uygulanabilir. Örneğin elektrikli bisikletinizin frenlerinde bir sorun olması veya aracınızın ya da teslimat minibüsünüzün aküsünde bir arıza bulunması durumunda da aynı durum geçerlidir. Bu tür teknik arızalar da çoğu zaman işverenin sorumluluk alanına girer.

Sıfır saat sözleşmesi olan çalışanlar için durum nedir?

Sıfır saat sözleşmesiyle çalışan birçok kurye, herhangi bir hakka sahip olmadığını düşünmektedir. Ancak bu doğru değildir. JBL&G şu anda sıfır saat sözleşmesiyle çalışan bir pizza kuryesinin dosyasını yürütmektedir. Kurye, çalışma saatleri sırasında scooterıyla yoğun bir kavşaktan geçerken kırmızı ışıkta geçen bir otomobil sürücüsünün çarpması sonucu kazaya karışmıştır. Mağdurun bel bölgesinde şikâyetler oluşmuş, ayrıca konsantrasyon sorunları ve uykusuzluk yaşamaya başlamıştır. Kazadan altı ay sonra bile sırt ve bel ağrıları devam etmektedir.

Kadın, kaza nedeniyle bir anda gelirini kaybetmiştir. Ancak sıfır saat sözleşmesiyle çalışıyor olsa bile, uğradığı gelir kaybı için tazminat alma hakkına sahiptir. Bu nedenle deneyimli bir hukukçudan destek almak her zaman önemlidir. Çünkü uzman bir hukukçu, hangi haklara sahip olduğunuzu ve ne kadar tazminat talep edebileceğinizi çok hassas bir şekilde hesaplayabilir. Ayrıca tazminat avanslarının mümkün olan en kısa sürede ödenmesi de büyük önem taşır. Sonuçta, kadrolu çalışanlarda olduğu gibi maaşınız ödenmeye devam etmez. Buna rağmen kira, faturalar ve diğer sabit giderlerinizi karşılamaya devam etmek zorundasınızdır.

Diyelim ki pizza kuryesinin de kazanın meydana gelmesinde bir miktar kusuru vardı. Örneğin hız sınırını aşmış olsun. Bu durumda kusur oranına göre bir sorumluluk paylaşımı uygulanabilir:

Otomobil sürücüsü: %75 kusurlu
Kurye: %25 kusurlu

Bu durumda sorumlu karşı taraf, kişisel yaralanma zararının yalnızca %75’ini karşılar. Kalan %25’lik zarar ise işveren tarafından karşılanmalıdır. Çünkü bir iş kazasında, kişisel yaralanmanızın tamamının tazmin edilmesi hakkına sahipsiniz.

Yüksek Mahkeme: Serbest meslek sözleşmesi iş sözleşmesine eşdeğer kabul edildi

Kurye olarak farklı çalışma şekilleriyle faaliyet gösterebilirsiniz:

Kadrolu çalışma
Belirli süreli sözleşme
Sıfır saat sözleşmesi
Geçici işçilik (ajans aracılığıyla)
Serbest meslek sahibi (zzp’er)
Freelance çalışma

Bazı kuryeler, belirli sözleşme türlerine sahip olduklarında herhangi bir haklarının olmadığını düşünmektedir. Ancak bu doğru değildir. Çoğu zaman düşündüğünüzden daha fazla hakka sahipsiniz. Bir iş kazasından sonra tazminat alma hakkı bunun iyi bir örneğidir. Bu hak yalnızca kadrolu çalışanlar için değil, serbest meslek sahibi (zzp’er) kuryeler için de geçerlidir. Bu durum, Yüksek Mahkeme’nin (Hoge Raad) Deliveroo davasında verdiği kararla da doğrulanmıştır.

Daha önce de belirttiğimiz gibi, bir kurye yalnızca kazaya kasıtlı olarak veya bilinçli ve ağır bir ihmalle neden olmuşsa tazminat alma hakkını kaybeder. Ancak uygulamada bu durum neredeyse hiç görülmez.

Deneyimli bir hukukçudan destek alın

Kurye olarak çalışma saatleri içinde bir kaza geçirmeniz durumunda, çoğu zaman tazminat alma hakkına sahipsiniz. Ancak bu tazminatı talep etmek bazen zor ve yorucu bir süreç olabilir. Özellikle işvereniniz iş birliği yapmıyorsa veya kazanın tek taraflı bir kaza olması nedeniyle kendinizi suçlu hissediyorsanız bu süreç daha da zorlaşabilir. Oysa işvereniniz büyük ihtimalle bu tür durumlar için uygun bir sigorta yaptırmıştır. Bu nedenle kendinizi rahatsız hissetmenize gerek yoktur. Yine de her zaman deneyimli bir hukukçudan destek almanızı tavsiye ederiz.

Deneyimli bir hukukçu sayesinde:

Tüm zararlarınızın karşılanması sağlanır. Buna sıfır saat sözleşmesi nedeniyle kaçırdığınız gelirler de dahildir.
Siz ve işvereniniz arasındaki ilişkinin korunmasına yardımcı olunur. Sonuçta işinizi kaybetmek istemezsiniz.
Hukuki konularla uğraşmak zorunda kalmazsınız. Siz dinlenirken, hukukçunuz tüm süreci sizin adınıza yürütür.

Ayrıca kişisel yaralanma davalarında ücretsiz hukuki destek alma hakkına da sahipsiniz. Bu haktan yararlanın. Kurye olarak bir kazaya maruz kaldıysanız, hemen ücretsiz hukuki destek alın.